ตอนที่ 6 — พบพาน ณ ศาลาเมฆา

ยามอรุณรุ่งจับขอบฟ้าสีทองอร่าม พระอาทิตย์ดวงกลมโตทอแสงแรกแย้มต้องยอดปราสาทและหลังคากระเบื้องเคลือบสีชาดในเขตพระราชฐานชั้นในของวังหลวงอวี้หลง กลิ่นหอมจางๆ ของดอกเหมยยามเช้าลอยละล่องมาตามสายลมเย็นเฉียบของปลายฤดูหนาว ความเงียบสงัดยังคงปกคลุมทั่วอาณาบริเวณ มีเพียงเสียงกระดิ่งลมที่ปลายชายคาศาลาเมฆาพลิ้วไหวแผ่วเบา เป็นจังหวะที่คล้ายจะขับกล่อมความโดดเดี่ยวขององค์จักรพรรดิผู้ประทับอยู่บนบัลลังก์สูงส่งมาเนิ่นนาน

พระองค์ทรงพระนามว่าหลงจ้าว ทรงเป็นจักรพรรดิหนุ่มผู้เปี่ยมด้วยพระปรีชาสามารถ ‌แต่ดวงเนตรคมกริบนั้นกลับแฝงไว้ด้วยความอ้างว้างอย่างมิอาจซ่อนเร้นได้ ภายใต้เครื่องทรงอันวิจิตรบรรจงและมงกุฎทองคำประดับอัญมณีล้ำค่า พระองค์ทรงรู้สึกราวกับถูกจองจำอยู่ในกรงทองอันกว้างใหญ่ ตื่นบรรทมแต่เช้าตรู่เพื่อทรงงานราชกิจอันหนักอึ้งไม่รู้จักจบสิ้น แม้จะมีนางกำนัลและขันทีนับร้อยคอยปรนนิบัติพัดวี แต่ก็ไม่เคยมีผู้ใดสามารถก้าวล่วงเข้าไปในห้วงลึกแห่งพระทัยของพระองค์ได้เลย

วันนี้เป็นวันสำคัญยิ่งสำหรับเหล่านักวาดภาพและช่างฝีมือในราชสำนัก ด้วยองค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงมีพระราชประสงค์จะทอดพระเนตรผลงานจิตรกรรมชิ้นใหม่ที่เหล่าจิตรกรหลวงได้รังสรรค์ขึ้นเพื่อใช้ประดับตำหนักต่างๆ รวมไปถึงการคัดเลือกช่างฝีมือผู้มีพรสวรรค์เพื่อเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสำนักศิลปะหลวง ​ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ขึ้นตรงต่อพระองค์โดยเฉพาะ ศาลาเมฆาอันกว้างขวางถูกจัดเตรียมไว้อย่างประณีตบรรจง ผ้าไหมพรมหอมกรุ่นถูกปูลาดเป็นทางเดินยาวไปสู่แท่นประทับอันสูงเด่น พู่กันสีต่างๆ ข้าวของเครื่องใช้ในการวาดภาพ และผลงานที่รอการคัดเลือกถูกจัดวางอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย

เมื่อยามโคมไฟสุกสกาวถูกจุดขึ้นทั่วศาลา แสงสีนวลตาขับให้บรรยากาศดูอบอุ่นขึ้นเล็กน้อย องค์จักรพรรดิหลงจ้าวเสด็จพระราชดำเนินมาพร้อมกับท่านเสนาบดีจ้าว ‍ผู้เป็นขุนนางเฒ่าผู้มากประสบการณ์และจงรักภักดี ท่านขันทีเอกผู้คอยปรนนิบัติอยู่ข้างพระวรกาย และเหล่านางกำนัลที่ถือพัดและเครื่องหอมก้าวตามมาอย่างสงบเสงี่ยม พระองค์ทรงประทับลงบนแท่นที่ประทับอันสูงเด่น ดวงเนตรคมกริบกวาดมองไปทั่วศาลา ทรงทอดพระเนตรผลงานแต่ละชิ้นอย่างพินิจพิเคราะห์ ด้วยพระองค์ทรงมีพระปรีชาด้านศิลปะไม่น้อย ทรงสามารถแยกแยะความแตกต่างของเทคนิคและฝีมือได้อย่างแม่นยำ

ผลงานจิตรกรรมหลายสิบชิ้นถูกนำมาจัดแสดง ‌บางภาพเป็นทิวทัศน์ธรรมชาติอันงดงาม บางภาพเป็นภาพสัตว์มงคลในตำนาน และบางภาพเป็นภาพพอร์ตเทรตของบุคคลสำคัญในอดีต แต่ดูเหมือนจะยังไม่มีภาพใดที่สามารถสะกดพระทัยขององค์จักรพรรดิได้ ทรงเพียงพยักพักตร์รับรู้ถึงความพยายามของเหล่าจิตรกร แต่แววพระเนตรก็ยังคงเฉยชาและว่างเปล่า

จนกระทั่งภาพหนึ่งถูกเลื่อนเข้ามาในแนวพระเนตร เป็นภาพดอกบัวสีชมพูบานสะพรั่งอยู่กลางสระน้ำใสกระจ่าง เบื้องหลังเป็นฉากของพระอาทิตย์ยามอัสดงที่กำลังลาลับขอบฟ้า ‍ท้องฟ้าถูกย้อมด้วยสีส้ม แดง และม่วงครามอย่างงดงามจับใจ พู่กันที่ตวัดลงบนผืนผ้าใบนั้นดูราวกับมีชีวิตชีวา กลีบดอกบัวแต่ละกลีบพลิ้วไหวอ่อนช้อยราวกับกำลังต้องลม แสงและเงาที่ถูกจัดวางอย่างแยบยลทำให้ภาพมีมิติและความลึกซึ้งเกินกว่าภาพวาดทั่วไป องค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงชะงักไปชั่วขณะ พระหัตถ์ที่กำลังจะทรงยกขึ้นโบกให้เลื่อนภาพต่อไปหยุดค้างกลางอากาศ

"ภาพนี้... ​ฝีมือผู้ใด?" พระสุรเสียงทุ้มต่ำเอ่ยขึ้น เบาแต่ชัดเจนพอที่จะทำให้ท่านเสนาบดีจ้าวและขันทีเอกต้องรีบก้มหน้าลงเล็กน้อย

ท่านขันทีเอกรีบตรวจสอบรายชื่อผู้ส่งผลงานที่แนบมากับภาพ "ทูลฝ่าบาท เป็นผลงานของ... มาลินีพ่ะย่ะค่ะ เป็นสามัญชนที่เข้ามาถวายงานในสำนักศิลปะเมื่อไม่นานมานี้"

ดวงเนตรคมกริบขององค์จักรพรรดิหลงจ้าวหรี่ลงเล็กน้อย ทรงทอดพระเนตรภาพนั้นอีกครั้ง ​ความละเอียดอ่อนของปลายพู่กันที่สร้างสรรค์เกสรดอกบัวแต่ละเส้นอย่างวิจิตรบรรจง การไล่ระดับสีจากกลีบดอกสู่ใบไม้ที่โอบอุ้มดอกบัวไว้ และหยดน้ำค้างที่เกาะพราวอยู่บนใบบัวนั้นดูราวกับเป็นของจริง ภาพนี้มิได้มีเพียงความงามทางกายภาพ แต่ยังแฝงไว้ด้วยความรู้สึกอันบริสุทธิ์และละเอียดอ่อนของผู้สร้างสรรค์ ราวกับว่าจิตวิญญาณของจิตรกรได้ถูกถ่ายทอดลงไปในทุกเส้นสาย

"เรียกนางผู้นั้นเข้ามา" พระองค์ตรัสสั่ง

ไม่นานนักร่างบอบบางของหญิงสาวคนหนึ่งก็ก้าวเข้ามาในศาลาอย่างนอบน้อม มาลินีเป็นหญิงสาววัยยี่สิบต้นๆ ​รูปร่างอรชร ใบหน้ารูปไข่ งดงามอย่างเป็นธรรมชาติ ดวงตากลมโตสีนิลทอประกายสดใส แม้จะถูกแต่งกายด้วยชุดผ้าฝ้ายสีเรียบง่าย แต่กลับดูมีเสน่ห์อย่างน่าประหลาด ผมยาวสลวยถูกรวบขึ้นอย่างเรียบร้อยประดับด้วยปิ่นไม้แกะสลักธรรมดาๆ นางก้าวเดินอย่างสงบเสงี่ยม ใบหน้าก้มต่ำลงเล็กน้อยเพื่อแสดงความเคารพต่อองค์จักรพรรดิผู้สูงศักดิ์

หัวใจของมาลินีเต้นระรัวราวกับกลองศึก นางไม่เคยคาดคิดมาก่อนว่าผลงานของตนจะได้รับความสนใจจากองค์จักรพรรดิโดยตรง การได้เข้ามาถวายงานในสำนักศิลปะหลวงนั้นเป็นความฝันสูงสุดของนาง และการได้เห็นพระพักตร์ขององค์จักรพรรดิใกล้เพียงนี้ก็เป็นสิ่งที่เกินฝันไปมากนัก นางสัมผัสได้ถึงรัศมีอำนาจอันน่าเกรงขามที่แผ่ออกมาจากพระวรกายของพระองค์ ยิ่งทำให้ความประหม่าเข้าครอบงำ

"เงยหน้าขึ้น" พระสุรเสียงทุ้มต่ำตรัสขึ้นอีกครั้ง

มาลินีค่อยๆ เงยหน้าขึ้นช้าๆ ดวงตากลมโตสบเข้ากับดวงเนตรคมกริบขององค์จักรพรรดิหลงจ้าวชั่วขณะหนึ่ง ก่อนที่นางจะรีบก้มหน้าลงอีกครั้งด้วยความเกรงใจและประหม่า แววตาขององค์จักรพรรดินั้นลึกซึ้งเกินกว่าที่นางจะคาดเดาได้ แต่ในเสี้ยววินาทีนั้น นางสัมผัสได้ถึงความบางอย่างที่มิใช่เพียงความสงสัยในฝีมือ แต่เป็นความสนใจที่ลึกซึ้งกว่านั้น

"ภาพบัวบานยามอัสดงนี้... เจ้าเป็นผู้รังสรรค์ขึ้นเองหรือ?" พระองค์ตรัสถาม น้ำเสียงมิได้แสดงอารมณ์ใดๆ

"เพคะ ฝ่าบาท" มาลินีตอบเสียงแผ่วเบา "หม่อมฉันรังสรรค์ขึ้นด้วยหัวใจที่ปรารถนาจะเห็นความงามของธรรมชาติที่มิได้ถูกปรุงแต่งเพคะ"

"หัวใจที่ปรารถนาจะเห็นความงาม..." องค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงทวนคำนั้นแผ่วเบา พระองค์ทรงทอดพระเนตรไปยังภาพดอกบัวอีกครั้ง "ใบบัวที่ถูกหยดน้ำค้างประดับประดา กลีบบัวที่ต้องแสงยามอัสดง... เจ้าเก็บรายละเอียดได้งดงามไร้ที่ติ ยิ่งกว่านั้น... มันดูมีชีวิตชีวา ราวกับดอกบัวนี้กำลังหายใจอยู่จริง"

มาลินีรู้สึกโล่งใจที่องค์จักรพรรดิพึงพอพระทัยกับผลงานของตน "ขอบพระทัยเพคะ ฝ่าบาท หม่อมฉันเพียงถ่ายทอดสิ่งที่ใจเห็นและใจรู้สึกออกมาเท่านั้นเพคะ"

"เจ้าใช้สีอะไรในการไล่ระดับท้องฟ้ายามอัสดง จึงได้สีที่งดงามราวกับของจริงเช่นนี้" พระองค์ตรัสถามอย่างสนพระทัย

มาลินีอธิบายอย่างละเอียดถึงเทคนิคการผสมสีและวิธีการใช้พู่กันในการไล่ระดับเฉดสีต่างๆ อย่างหมดเปลือก น้ำเสียงของนางเริ่มมีความมั่นใจมากขึ้นเมื่อได้พูดถึงสิ่งที่นางรักและถนัด ดวงตากลมโตทอประกายสดใสเมื่อได้เล่าถึงความลับของสีสันและแสงเงาที่นางค้นพบจากการเฝ้าสังเกตธรรมชาติมาเป็นเวลานาน

องค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงฟังอย่างตั้งพระทัย พระองค์ทรงสังเกตเห็นถึงความหลงใหลและความมุ่งมั่นในดวงตาของหญิงสาวผู้นี้ ซึ่งเป็นสิ่งที่พระองค์ไม่ค่อยได้พบเห็นจากผู้คนรอบข้างในวังหลวง ผู้คนส่วนใหญ่ที่รายล้อมพระองค์มักจะมีแต่ความหวังดีที่แฝงด้วยผลประโยชน์ หรือความภักดีที่ถูกบงการด้วยกฎเกณฑ์ แต่หญิงสาวผู้นี้กลับดูบริสุทธิ์และจริงใจในความรักที่มีต่อศิลปะอย่างแท้จริง

"เจ้ามีความสามารถที่น่าชื่นชม" พระองค์ตรัสชมเชย "ภาพนี้จะถูกนำไปประดับในตำหนักเมฆาแห่งนี้"

มาลินีเงยหน้าขึ้นมองพระองค์อีกครั้งด้วยความประหลาดใจระคนดีใจ ตำหนักเมฆาเป็นตำหนักส่วนพระองค์ที่องค์จักรพรรดิใช้ในการทรงงานและพักผ่อนส่วนพระองค์ การที่ภาพของนางจะถูกนำไปประดับในตำหนักแห่งนี้ถือเป็นเกียรติสูงสุดที่จิตรกรสามัญชนคนหนึ่งจะได้รับ

"ขอบพระทัยเพคะ ฝ่าบาท หม่อมฉันจะตั้งใจรังสรรค์ผลงานให้ดียิ่งขึ้นไปอีกเพคะ" มาลินีกล่าวด้วยน้ำเสียงสั่นเครือด้วยความตื้นตัน

องค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงพยักพักตร์รับรู้ ก่อนจะทรงโบกพระหัตถ์เบาๆ เป็นสัญญาณว่าการคัดเลือกในวันนี้สิ้นสุดลงแล้ว เหล่าขุนนางและขันทีต่างพากันโค้งคำนับอย่างพร้อมเพรียง มาลินีเองก็รีบถอยกลับออกไปจากศาลาอย่างนอบน้อม แต่ในห้วงลึกของหัวใจนั้น นางรู้สึกราวกับมีบางสิ่งบางอย่างได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างเงียบงัน

เมื่อศาลาเมฆากลับมาสู่ความเงียบสงัดอีกครั้ง องค์จักรพรรดิหลงจ้าวทรงลุกขึ้นจากแท่นที่ประทับ เสด็จพระราชดำเนินเข้าไปใกล้ภาพดอกบัวบานยามอัสดงอีกครั้ง พระหัตถ์เรียวยาวทรงยกขึ้นสัมผัสผืนผ้าใบเบาๆ ราวกับจะสัมผัสถึงจิตวิญญาณของผู้สร้างสรรค์ ดวงเนตรคมกริบที่เคยว่างเปล่า บัดนี้กลับมีประกายความสนใจและความแปลกใหม่ฉายชัด

"ดอกบัวนี้... ช่างงามเหลือเกิน" พระองค์ทรงพึมพำกับพระองค์เอง "งามราวกับสามารถเบ่งบานในใจของข้าได้"

ท่านเสนาบดีจ้าวที่ยืนอยู่ข้างๆ สังเกตเห็นแววตาที่เปลี่ยนไปขององค์จักรพรรดิ ก็รู้สึกประหลาดใจเล็กน้อย เพราะไม่เคยมีสิ่งใดสามารถทำให้องค์จักรพรรดิผู้ทรงพระปรีชาสามารถแต่เย็นชาผู้นี้แสดงความสนพระทัยได้มากเท่านี้มาก่อน ท่านได้แต่ก้มหน้าลงซ่อนรอยยิ้มเล็กๆ ที่มุมปาก ความงามของภาพวาดนั้นอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของเรื่องราวบางอย่างที่กำลังจะเบ่งบานในรั้ววังหลวงแห่งนี้

ในค่ำคืนนั้น องค์จักรพรรดิหลงจ้าวบรรทมไม่ค่อยหลับ ภาพดอกบัวสีชมพูที่บานสะพรั่งกลางแสงอัสดงยังคงวนเวียนอยู่ในพระเนตรของพระองค์ มิใช่เพียงความงามของภาพวาด แต่เป็นความรู้สึกอันบริสุทธิ์และละเอียดอ่อนที่ถูกถ่ายทอดออกมาจากปลายพู่กันของหญิงสาวสามัญชนผู้นั้น พระองค์ทรงใคร่ครวญถึงคำพูดของมาลินี "หัวใจที่ปรารถนาจะเห็นความงามที่มิได้ถูกปรุงแต่ง" คำพูดนั้นสะท้อนถึงความปรารถนาลึกๆ ในพระทัยของพระองค์เอง ที่ทรงโหยหาความจริงใจและความบริสุทธิ์ท่ามกลางโลกที่เต็มไปด้วยการเสแสร้งและผลประโยชน์

พระองค์ทรงหันไปทอดพระเนตรภาพดอกบัวที่ถูกนำมาประดับไว้ในตำหนักเมฆาตามพระราชประสงค์ แสงจันทร์ที่ลอดผ่านหน้าต่างเข้ามาอาบไล้ภาพนั้นให้ดูนุ่มนวลยิ่งขึ้น ดอกบัวในภาพดูราวกับกำลังยิ้มรับแสงจันทร์ แฝงไว้ด้วยความสงบและความหวังบางอย่าง พระองค์ทรงรู้สึกราวกับว่าหญิงสาวผู้นั้นได้ทิ้งร่องรอยแห่งความงดงามและความบริสุทธิ์ไว้ในตำหนักแห่งนี้ และในหัวใจของพระองค์เองก็เช่นกัน

นี่อาจจะเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของเรื่องราวที่มิอาจคาดเดาได้ แต่สำหรับองค์จักรพรรดิผู้โดดเดี่ยวแล้ว การได้พบกับความงามที่บริสุทธิ์เช่นนี้ ก็เปรียบเสมือนแสงสว่างที่ส่องนำทางเข้ามาในอุโมงค์อันมืดมิดแห่งชีวิตของพระองค์ พระองค์ทรงรู้ดีว่าเส้นทางข้างหน้ามิได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ แต่ในตอนนี้ พระองค์เพียงอยากจะเฝ้ามองดอกบัวดอกนี้เบ่งบานต่อไปในใจของพระองค์เอง

มาลินีเองก็เช่นกัน แม้จะกลับมายังห้องพักอันเรียบง่ายของเหล่าช่างฝีมือในสำนักศิลปะแล้ว แต่นางก็ยังคงรู้สึกราวกับความฝัน การได้เข้าเฝ้าองค์จักรพรรดิอย่างใกล้ชิด และการที่ผลงานของนางได้รับคำชมเชยและถูกนำไปประดับในตำหนักส่วนพระองค์นั้น เป็นเกียรติยศที่สูงส่งเกินกว่าที่นางจะจินตนาการได้ นางเอามือทาบลงบนหน้าอกที่ยังคงเต้นระรัว ภาพพระพักตร์อันสง่างามและดวงเนตรคมกริบขององค์จักรพรรดิยังคงติดตรึงอยู่ในความทรงจำของนาง

นางรู้สึกถึงความอบอุ่นและความเมตตาที่แฝงอยู่ในพระสุรเสียงของพระองค์ แม้จะเพียงชั่วครู่ แต่นางก็สัมผัสได้ถึงความบางอย่างที่มิใช่เพียงความสงสัยในฝีมือ แต่เป็นความเข้าใจในจิตวิญญาณของผู้สร้างสรรค์ ซึ่งเป็นสิ่งที่นางโหยหามาโดยตลอด

คืนนั้น มาลินีหลับไปพร้อมกับรอยยิ้มบางๆ บนใบหน้า ในความฝัน นางเห็นดอกบัวสีชมพูเบ่งบานอย่างงดงามท่ามกลางแสงจันทร์ ส่องประกายระยิบระยับราวกับดวงดาว และเหนือกว่าดอกบัวนั้น มีเงาร่างอันสูงสง่าของบุรุษผู้หนึ่งยืนทอดพระเนตรอยู่เงียบๆ ราวกับกำลังปกป้องความงามนั้นไว้ด้วยพระทัยอันบริสุทธิ์

---